.png)
31-03-2026
In 2026 zet VolkerRail een primeur op het spoor: een volledig elektrische stopmachine, de eerste in Nederland in zijn soort. De machine combineert geavanceerde stoptechniek met realtime meetsystemen en maakt daarmee een grote stap richting emissievrij en datagedreven spooronderhoud.
De stopmachine, door fabrikant Plasser & Theurer aangeduid als de E3-stopmachine en binnen VolkerRail bekend als de Unimat 106, is een zeventig meter lang voertuig dat wordt aangedreven via de bovenleiding. De machine kan daardoor spoorconstructies onderstoppen, lichten en schiften zonder uitstoot. Op trajecten zonder bovenleiding schakelt hij over op een hulpgenerator die draait op HVO100, de schoonste beschikbare dieselvervanger. Ook is de machine voorbereid op toekomstige inzet van waterstof.
Werken vanuit ambitie en vakmanschap
Binnen VolkerRail is Geert Nievelstein verantwoordelijk voor capaciteit, materieel en vervoer. Vanuit die rol is hij nauw betrokken bij de komst van de nieuwe stopmachine. “We wilden geen hybride als tussenoplossing, maar een systeem dat écht emissieloos werkt, zolang de infrastructuur het toelaat.” Het initiatief begon al in 2018, toen VolkerRail als een van de eerste spoorbedrijven de wens uitsprak om volledig elektrisch te werken. Destijds was de markt nog niet klaar voor deze vraag, maar door vast te houden aan de ambitie werd uiteindelijk een unieke machine ontwikkeld. De aandrijvingen zijn elektrisch, niet alleen de hoofdmotor, maar ook alle subsystemen. “Het resultaat is een stuk materieel dat echt toekomstgericht is. Volledig voorbereid op ETCS, toegerust voor spanning van 1500 Volt én 25 kV en inzetbaar op vrijwel elk traject in Nederland.”
Meten en onderstoppen in één systeem
Wat de machine onderscheidt, is de integratie van meetapparatuur in het hart van het voertuig. Tijdens het stoppen wordt de spoorligging in hoge resolutie vastgelegd. Daardoor zijn voorafgaande metingen met meettrolleys niet langer nodig en kan sneller en nauwkeuriger worden gewerkt. “De machine scant en analyseert en biedt direct inzicht in de staat van het spoor. Dat levert winst op in tijd, veiligheid en kwaliteit.” Een belangrijke innovatie is de WisselStopAssistent (WSA). Dit AI-systeem herkent automatisch de ligging van wissels en berekent hoe deze het best kunnen worden onderstopt, zonder kabels of wisselcomponenten te beschadigen. De operator wordt realtime ondersteund en hoeft enkel te valideren en te monitoren. De WSA leert voortdurend bij, onder andere op basis van data uit andere landen waar soortgelijke systemen draaien. De kennisopbouw wordt gedeeld met de leverancier, die het systeem periodiek up-datet. Ook is de machine uitgerust met het European Train Control System (ETCS), het nieuwe Europese systeem dat de veiligheid van treinverkeer bewaakt. ETCS controleert onder andere de snelheid en de afstand tot andere treinen. In combinatie met de STM ATB (Specific Transmission Module voor Automatische Treinbeïnvloeding) kan de machine daardoor zelfstandig en veilig over het Nederlandse spoor rijden en worden ingezet. Dit kan zonder aparte locomotief en met minimale impact op het reguliere treinverkeer.
De Toekomst: voorbereid op de volgende generatie spooronderhoud
De inzet van de machine betekent een verschuiving in de manier waarop spooronderhoud wordt gepland en uitgevoerd. De combinatie van realtime data, emissieloze aandrijving en hogere verwerkingscapaciteit zorgt voor een verbeterde prestatie op meerdere vlakken. De bediening is digitaal, met volledige monitoring vanuit één stopcabinet. De werkdruk voor operators daalt en dankzij de ondersteuning door algoritmes kan het werk met vier mensen worden uitgevoerd in plaats van vijf. Tegelijkertijd biedt dit nieuwe kansen voor technische professionals die willen werken met hightech materieel. “Het systeem is ontworpen om het werk efficiënter én aantrekkelijker te maken. Juist voor de volgende generatie spoorprofessionals.” VolkerRail investeert daarom in een uitgebreid opleidingsprogramma, waarin operators, machinisten, monteurs, werkvoorbereiders en veiligheidsfunctionarissen worden klaargestoomd voor het werken met deze technologie. De eerste inzet is gepland voor week 20 van 2026, op een project tussen Amsterdam en Utrecht. “We nemen de tijd om iedereen goed voor te bereiden, zodat we straks veilig en met vertrouwen kunnen werken.”
Techniek als hefboom voor duurzame mobiliteit
De nieuwe stopmachine is een directe reactie op vier ontwikkelingen binnen de spoorsector: de noodzaak tot verduurzaming, de krapte op de arbeidsmarkt, vanuit veiligheidsoogpunt minder mensen in het spoor en de roep om aantoonbare kwaliteit. Met deze machine toont VolkerRail aan dat technologie en verantwoordelijkheid hand in hand kunnen gaan. “Deze investering helpt ons om nu al te voldoen aan toekomstige eisen en draagt bij aan betrouwbaarder en duurzamer spooronderhoud in heel Nederland.”
