.png)
De sluisjesmethode bij de Prinses Margriettunnel
In december 2022 werd de A7 bij Sneek plotseling afgesloten. Onderzoek wees uit dat een deel van de Prinses Margriettunnel was opgedreven doordat trekpalen uit 1976 waren bezweken door mogelijk spanningscorrosie. Het herstel moest snel, veilig en zonder extra risico’s voor de omgeving worden uitgevoerd. Daarbij stuitte het projectteam op een complexe technische uitdaging: nieuwe funderingspalen aanbrengen door en onder een bestaande tunnelvloer terwijl er een waterdruk van ongeveer tien meter waterkolom tegen de constructie drukt. De oplossing kwam in de vorm van een slimme innovatie: de sluisjesmethode.
Een tunnel herstellen zonder bemaling
Voor het funderingsherstel werkten Rijkswaterstaat, Van Hattum en Blankevoort en Volker Staal en Funderingen samen in een integraal ontwerpteam met een ‘bouwteam’ werkwijze. Al snel werd duidelijk dat grootschalige bemaling geen wenselijke optie was. Het verlagen van de grondwaterstand zou risico’s op verzakkingen in de omgeving kunnen veroorzaken. Dat betekende dat de nieuwe ankerpalen door de tunnelvloer heen moesten worden aangebracht, tegen de waterdruk in. Technisch directeur Sipke Huitema van de divisie Infrastructuur Nederland van VolkerWessels was betrokken bij de technische reviews van het project. “Er is voor het maken van de nieuwe fundatie niet voor bemaling gekozen vanwege een te groot risico op omgevingsbeïnvloeding en verzakkingen in de omgeving, ondanks de extra tijd die nodig was voor het realiseren van trekpalen die tegen de waterdruk in moesten worden gemaakt. Het gevolg was dat de trekpalen tegen ongeveer 10 meter waterdruk in moesten worden aangebracht. Als je dat zonder maatregelen zou doen, dan komt er veel water door dat gat in de vloer omhoog. De toerit zou direct vollopen.”
De ‘sluisjesmethode’
De oplossing werd gevonden in een slimme combinatie van bestaande technieken. Het projectteam ontwikkelde de zogenoemde sluisjesmethode, die tijdelijk op het te boren gat wordt geplaatst, een afsluiter die voorkomt dat er water door de kern in de vloer of de boorstang naar boven komt. De werkwijze is uiterst nauwkeurig. Sipke legt uit: “Eerst wordt een kleine verdieping in de vloer geboord, dan wordt de boorstang aangebracht (bestaande uit binnen en buitenbuis), het grout ingepompt, het staafanker aangebracht, het staafanker afgeperst, de boorstang teruggetrokken en de afsluiter dichtgezet. Na verharding van het grout en controle op waterdichtheid kan de sluisconstructie worden verwijderd. Daarna kunnen ankerplaat en moer worden aangebracht en kan het anker op spanning worden gebracht. Tot slot kan de wapening worden hersteld en de vloer worden aangestort waarna het nieuw asfalt aangebracht kan worden.”
Balanceren met waterdruk
Tijdens de uitvoering bleek dat ten gevolge van het boren van palen tijdelijk extra waterdruk onder de tunnelvloer kan ontstaan. Als die druk te hoog oploopt, bestaat het risico dat een tunnelmoot opnieuw omhoogkomt. Daarom werkte het team volgens de ‘observational method’: continu meten en het proces direct aanpassen wanneer dat nodig is. “Tijdens het boren meten we voortdurend de waterspanningen. Als die oplopen, kun je twee dingen doen: minder druk gebruiken bij het realiseren van de trekpalen of even stoppen zodat het water kan wegstromen en de waterdruk kan normaliseren.” Dat vraagt veel technische kennis en ervaring van de teams op locatie. Bovendien reageert de ondergrond niet overal hetzelfde. Sommige grondlagen voeren water sneller af dan andere, waardoor de situatie per tunnelmoot en zelfs binnen een tunnelmoot kan verschillen.
Innovatie door samenwerking
Voor het herstel van de Prinses Margriettunnel zijn uiteindelijk 1176 ankerpalen en 236 wandankers aangebracht. Daarmee is de constructie structureel versterkt en kon de tunnel in september 2025 weer volledig worden geopend voor verkeer. Volgens Sipke zat de echte innovatie niet alleen in de techniek, maar ook in de samenwerking. “Het ontwerp hebben we echt samen met de opdrachtgever ontwikkeld. Samen werkten we aan de beste oplossing.”
Een methode voor toekomstige renovaties
De sluisjesmethode is maatwerk, maar het principe is breder toepasbaar. Zeker bij renovatie van bestaande tunnels en aquaducten, waar constructies moeten worden aangepast zonder de omgeving te beïnvloeden, kan deze aanpak opnieuw uitkomst bieden. “In nieuwbouwprojecten probeer je te voorkomen dat je tegen waterdruk in moet werken, maar bij renovatie kom je dit soort situaties steeds vaker tegen.” De sluisjesmethode laat zien hoe innovatie in infrastructuur vaak ontstaat: door praktijkervaring, slimme combinaties van bestaande technieken en intensieve samenwerking tussen ontwerp, uitvoering en de klant.
